La gallega que triunfa en la NASA

BEGOÑA VILA  

As mulleres estiveron e seguen estando pouco recoñecidas no mundo da ciencia, deixando un pouco de lado a importancia do que fagan ou inventen. Sempre que se fala de ciencia adóitanos vir á mente EEUU, Alemaña ou os países nórdicos, e case sempre en nomes de homes. Poucas veces nomeamos o territorio nacional, e menos ás mulleres do mesmo, pero neste artigo falásese dunha muller, unha muller española, que resulta ser galega.

Begoña Vila así se chama,a recoñecida fóra do noso país, muller que namorou á mismisima NASA. Naceu en Vigo en 1963, estudou na Universidade de Santiago de Compostela e o Instituto de Astrofísica de Canarias, máis tarde foise ha facer o doutoramento de astrofísica ao Centro Jodrell Bank para Astrofísicos da Universidade de Manchester. Aos seus 53 anos recibiu a medalla ao Logro Público Excepcional, e por que, pois pola súa dedicación ao telescopio James Weeb. Xa que ao acabar todos os seus estudos terminou en Canadá. Foi alí, desde unha empresa privada, onde comezou a implicarse no xigantesco telescopio que cambiará a forma de mirar o espazo. A colaboración coa empresa canadense durou seis anos, e en 2012 Vila recibiu unha chamada da axencia pedíndolle que traballase directamente con eles. Vila lidera un equipo composto por unhas 1.000 persoas e manexa un orzamento de 9.500 millóns de euros, todo para construír o telecopio máis grande do mundo o cal Observa na lonxitude de ondas do infravermello que lle permite mirar máis cara atrás no espazo, ás primeiras estrelas e galaxias que se formaron despois do Big Bang e ver como evolucionaron ata converterse nas que vemos na actualidade,

tamén poderá ver a través das nubes de po onde se forman as estrelas e planetas e poderá observar a composición das súas atmosferas, buscando en particular planetas como a Terra e con sinais de 'vida', é dicir detectar a presenza de auga, neses planetas noutros sistemas solares.En xeral dicimos que o James Webb vai darnos información de como chegamos onde estamos e se estamos sós.

       Aida Méndez Sánchez .

     

Fabiola Gianotti: A mujer coa chave dos secretos do universo.

Fabiola Gianotti: 

"A mujer coa chave dos secretos do universo".

Fabiola Gianotti naceu en Roma o 29 de outubre de 1960. 

É unha física italiana que, en 2016, se converteu na primeira muller en dirixir o principal centro de física de partículas do mundo, o CERN (siglas en francés da Organización Europea para a Investigación Nuclear ubicada en Suiza).

En 1989 doctorouse na Universidad de Milán en Física de partículas experimentais.

Desde 1996 é investigadora no centro dito anteriormente e, foi portavoz deste entre 2009 e 2013.

En 2011, foi incluída entre as «100 mulleres máis inspiradoras do mundo» polo diario The Guardian.

En 2012, clasificárona como a quinta «Personalidade do Ano» pola revista Time.

O 4 de Xulio de 2012 anunciou xunto a John Incandela, portavoz do experimento CMS, o descubrimento do bosón de Higgs (unha partícula elemental). Esta noticia científica foi considerada unha das principais do siglo XXI.

Ese experimento foi diseñado para encontrar unha partícula que explica por que as partículas fundamentais da natureza teñen masa, un aspecto clave para entender o comportamento da materia.

No ano 2013 concedéuselle o Premio Enrico Fermio da Sociedad de Física de Italia, foi nombrada entre as «100 mulleres máis influyentes do mundo» pola revista Forbes e considerada entre os «Principais pensadores globais» pola revista Foreign Policy.

O diario The Guardian describiuna, en 2014, como: "A mujer coa chave dos secretos do universo".

Alicia Pérez Rivas

O nobel en feminino-Laura

Christiane Nüsslein-Volhard

Naceu en Magdeburg o 20 de outubro de 1942, é unha bióloga alemá, conduciu un espectacular e exitoso proxecto de mutaxénese a grande escala que iluminou o programa de desenvolvemento embriónico da mosca da froita.

Os traballos desta científica contribuiron a explicar un dos misterios máis grandes da vida:os mecanismos que permiten que unha soa célula, o óvulo fecundado, orixine unha criatura complexa:unha mosca, un peixe ou un ser humano.

Un dos logros máis coñecidos do traballo de Nüsslein-Volhard foi o que realizou en colaboración co científico norteamericano Eric Wieschaus. Atrapados polo enorme interés do desarrolo embronario, ambos conseguiron detectar os procesos que nos primeiros estadios da vida poñen en marcha o plan do futuro organismo.

Laura Couso Barja

Margarita Salas

É un dos mellores momentos para a bioquímica española,Margarita estudiou un virus bacteriófago  moi simple,pero a simpleza de este virus permitiulle averiguar cómo se dupilcaba o seu ADN e conseguiu crear unha ferramenta capaz de multiplicar o virus,como o milagro dos panes e dos peixes; coa súa tecnoloxia podense facer mileiros de copias de ADN a partir de cantidades de esta moi pequenas.Por exemplo poderiase obter unha gran cantidade de ADN de nha pequena mostra de sange ou semen.Se nunha investigación en criminalística atopan unha mostra moi pequena de ADN, poden amplificarla para así poder facer múltiples probas.
E a pesar da gran cantidade de usos que ten este gran descubrimento á creadora (Margarita Salas) non se lle atorgou ningún premio relevante, ainda que reciviu os seguintes premios:

• 1994 Premio Rey Jaime I de Investigación.
• 1999 Premio Nacional de Investigación Santiago Ramón y Cajal.
• 2005 Medalla de Oro al Mérito en el Trabajo.

DAVID CP

Unha científica brillante

Arlene Sharpe traballa como catedrática de Patoloxía Comparada e directora do Departamento de Inmunoloxía na Facultade de Medicina da Universidade de Harvard. A investigadora norteamericana foi considerada como posible candidata ó Nobel de Fisioloxía ou Medicina, aínda que os nomeamentos non se fan públicos ata pasados cincuenta anos. A razón? Sharpe realizou importantes avances en inmunoterapia, unha nova xeración de tratamentos que poderían substituír e complementar á quimioterapia na futura loita contra o cancro. En particular, a científica descubriu o papel que xoga o PD-1, unha proteína que se atopa nalgunhas células do sistema inmunolóxico para regular algunhas das respostas defensivas do organismo. O seu traballo, xunto co do investigador Gordon Freeman, promoveu o  desenvolvemento de novas terapias oncolóxicas como o pembrolizumab e o nivolumab. Estes fármacos actúan bloqueando precisamente o PD-1, de forma que se liberan os ''freos'' do sistema inmune e increméntase a súa capacidade para destruír as células canceríxenas.
Daniel Moura González

O NOBEL EN FEMININO (OLGA)

TU YOUYOU:

1. Quen é?
Naceu o 30 de decembro de 1930 en Ningbo, República da China.
É unha científica, médica e química farmacéutica coñecida por descubrir a artemisina e a dihidroartemisina, empregadas para tratar a malaria e coas cales se salvaron millóns de vidas. Este descubrimento fíxoo a través da exploración e lectura de libros de medicina chinesa tradicional.

2. Como se desenvolveu o seu descubrimento?
Comezou en 1969, en plena Revolución Cultural China, cando se puxo ao mando dun poxecto secreto coñecido como "Proxecto 523" que tiña como obxectivo buscar a cura contra a enfermidade que afectaba aos soldados de Vietnam.
Cría que as plantas podían curar todo tipo de enfermidades, así analizou una serie de plantas medicinales en busca dunha cura que detivese a enfermidade.
E así na actualidade descubriuse o "Mosquito Anti-malaria", aos cales se lle cambiou o xenoma para que produciran anticorpos contra a malaria.

Olga González Garza

María Blasco Carla

María Blasco 

QUEN É ?

-María Antonia Blasco Marhuenda coñecida como María Blasco.

-É unhas das nosas investigadoras mais coñecidas, xa que dirixe o Centro Nacional de Investigaciones Oncológicas.
-É especialista no estudio dos telómeros -fragmentos de ADN que se encontran no extremo dos cromosomas- das telomerasa, unha enzima que últimamente cobrou protagonismo, xa que a sua estimulación artificial podría evitar o acortamento dos telómeros que se produce co paso do tempo e retrasar así os problemas asociados o envexecemento.

Elena García e o exoesqueleto biónico

Elena García é unha importante investigadora de enxeñaría industrial, que traballa no centro de Automática e Automoción da Universidade Politécnica en Madrid.

A súa gran historia, comeza cando coñece a Daniela, unha nena con tetraplexia, causada por un accidente de tráfico. É ahí, cando empeza un novo proxecto: intentar crear un exoesqueleto biónico para devolverlle a movilidade a esa rapaza e a moitos outros nenos con esta patoloxía.

 Que é e para que sirve un exoesqueleto biónico?

Un exoesqueleto biónico é un robot, que semella un pantalón mecánico. Pesa arredor de nove kilos e ten uns motores a altura das articulacións que fan que se movan as pernas. A persoa, decide que quere facer (camiñar, sentarse..) e grazas a uns sensores o robot realízao. 

É por este proxecto, polo que esta científica é coñecida. Pero aínda así poucos son os galardóns que recibe. 

Inés García Nóvoa 

~Premio Nobel: Mulleres na ciencia~ Sofía

Este 2017, súmase a outro ano no que as mulleres non conseguiron un Premio Nobel. Sin embargo, non é por falta de delas, como a investigadora Arlene Sharpe a cal neste ano, recibiu o Premio da Fundación Warren Alpert con Gordon Freeman, Lieping Chen, James P. Allison e Tasuku Honjo polas súas contribucións colectivas á fundación preclínica e o desenvolvemento do bloqueo de control inmune, unha nova forma de terapia do cancro que transformou o panorama do tratamento do cancro, ou Emmanuelle Charpentier e Jennifer Doudna, quenes deron co CRISPR.

Por categorías, o número de homes dispárase en Física, con 2 mulleres e 205 homes gañadores (máis do 99%). As cifras tamén renxen en Química: 4 mulleres e 174 homes (case o 98%). E en Medicina, con 12 científicas fronte a 202 científicos (máis do 94%) en toda a historia do Nobel.

Agora, falaremos de a ultima muller que gañou un premio nobel relacionado ca ciencia, esta vez, ca medicina:

Tu YouYou

Tu YouYou, é unha ciéntifica, médica e química farmacéutica china coñecida por descubrir a artemisinina (tamén coñecida como dihidroartemisinina), utilizada para tratar a malaria, coa cal salvou millóns de vidas.

O punto de partida da súa investigación estivo baseado na exploración de textos sobre medicina chinesa tradicional. O descubrimento da artemisinina e o seu tratamento da malaria está considerado como o descubrimento máis significativo de medicina tropical no século XX para a mellora da saúde para persoas de países en desenvolvemento tropicais en Asia do sur, África, e América do Sur.

Grazas a este descubrimento, foi premiada con Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina, aunque foi un premio compartido, xa que compartiuno con Satoshi Omura e William Campbell por descubrir un novo composto, a avermectina, capaz de curar infeccións como a oncocercosis e a filariasis linfática causadas por pequenos parasitos.

Carol W. Greider

Carolyn Widney " Carol " Greider nada o 15 de abril de 1961 é unha bióloga molecular estadounidense . Ela terminou o seu Ph.D. en bioloxía molecular en 1987 na Universidade de California, Berkeley , baixo Elizabeth Blackburn. Mentres que en UC Berkeley, Greider co-descubriu a telomerasa , unha encima crave na investigación do cancro e a anemia, xunto con Blackburn.

    Greider uniuse ao laboratorio de Blackburn en abril de 1984 en busca da encima que se supón que engadir máis bases de ADN aos extremos dos cromosomas. Sen as bases adicionais, que se engaden como repeticións dun motivo de seis pares de bases, os cromosomas acúrtanse durante a replicación do ADN , resultando eventualmente na deterioración cromosómico e a senescencia ou a fusión cromosómica causante do cancro. Blackburn e Greider buscaron a encima no organismo modelo Tetrahymena thermophila , un protozoo de auga doce cun gran número de telómeros.

     O 25 de decembro de 1984, Greider obtivo por primeira vez resultados que indicaban que unha encima particular era probablemente responsable. Despois de seis meses de investigación adicional, Greider e Blackburn concluíron que era a encima responsable da adición de telómeros. Eles publicaron os seus achados na revista Cell en decembro de 1985. [9] A encima, orixinalmente chamada "telomere terminal transferase", agora coñécese como telomerasa. A telomerasa reconstrúe as puntas dos cromosomas e determina a vida útil das células.

     A investigación adicional de Greider para confirmar o seu descubrimento centrouse en gran medida na identificación do mecanismo que utiliza a telomerasa para a elongación. Greider optou por usar as encimas degradadoras de ARN e viu que os telómeros deixaban de estenderse, o cal era unha indicación de que o ARN estaba involucrado na encima. Greider tamén utilizou a telomerasa deficientes ratos e viu que a súa sexta xeración de ratos converteran completamente estéril, ela lles apareó cos ratos de control e a telomerasa e os ratos deficientes foron capaces de rexenerar os seus telómeros .

David Pérez Rodríguez 4ºA

FLORA DE PABLO

É unha doutora de medicina e a codirectora do grupo de investigación Laboratorio 3D: Desarrollo. Diferenciación e Dexeneración do Centro de Investigacións Biolóxicas do CSIC.

O seu equipo encárgase da investigación dos mecanismos fisiolóxicos a poliferación, diferenciación, competición e morte celular; así como das consecuencias a nivel médico da alteración destes procesos.

Ademáis da súa labor científica, de Pablo participa activamente na loita do recoñecemento do papel das mulleres no mundo da investigación. Así mesmo, foi unha das fundadoras da Asociación de Mulleres Investigadoras e Tecnolóxicas. 

ISABELLA CABANZÓN 

UNHA GALEGA NA ACADEMIA NACIONAL DE MEDICIÑA

 O laboratorio de María José Alonso (catedrática de Farmacia e Tecnoloxía Farmacéutica na USC) é pioneiro no campo da nanotectoloxía (de farmacia) e é un dos máis prestixiosos a nivel internacional.

A calidade dos seus numerosos traballos (235 publicacións científicas con máis de 1200 cifras e 19 patentes desenrroladas) foron os que lle permitiron acadar o noveno posto nun ranking internacional ademais do prestixio de "College of Fellows" do American Institute for Medical and Biological Engineering ademais de que dirixiu 25 proxectos,  entre eles varios europeos financiados por institucións internacionais como a OMS e a Bill & Melinda Gates Foundation.

Este recoñecemento unido a varios de institucións americanas incluíndo a Academia Nacional de Mediciña poñen en relevo o gran traballo do equipo dirixido pola profesora Alonso.

A elección desta Academia americana é considerada unha das máis altas honras nos campos de saúde/ mediciña.

Por desgraza todos os avances científicos non suficientes á hora de ocupar a "primeira plana" polas mulleres que moitas veces somos relegadas pola propia sociedade, aínda que tamén podemos recoñecer que cada vez (e moi pouco a pouco) os equipos máis importantes van sendo encabezados por brillantes científicas.

Lucía González Dapía

O NOBEL EN FEMININO

Carolyn Widney Greider (Bióloga estadounidense)

1.VIDA

Carolyn Widney Greider naceu o 15 de abril de 1961 en San Diego, California pero despois a súa familia mudouse a Davis, California. Alí, graduouse no Davis High School(1979) e depois na  Universidade de California, Santa Bárbara , cunha licenciatura en bioloxía(1983). Durante ese tempo tamén realizou importantes descubrimentos na Universidade de Göttingen.
Pero o realmente interesante da súa vida como estudiante é que era disléxica, e foi ela mesma a que se deu conta do seu problema. Para intentar correxilo comezou a memorizar as palabras e as súas ortografías en lugar de tentar soar a ortografía das palabras. E así intentar ter éxito na súa vida profesional. Pero tamén supo sacar adiante as vantaxes da dislexia, como axudar a apreciar as diferenzas e tomar decisións inusuais.
O seu pai, Kenneth Greider, era profesor de física. 

2.DESCUBRIMENTO

Greider uniuse ao laboratorio de Blackburn en abril de 1984 en busca da encima que se supón que engade máis bases de ADN aos extremos dos cromosomas.Xa que estes acúrtanse durante a replicación do ADN , resultando eventualmente deteriorados e finalmente causando o cancro.

 Blackburn e Greider buscaron a encima no Tetrahymena thermophila , un protozoo de auga doce cun gran número de telómeros.

En 1984, Greider primeiro obtivo resultados que indicaban que unha encima particular era probablemente responsable.
 Despois de seis meses de investigación adicional, Greider e Blackburn concluíron que era a encima responsable da adición de telómeros.
 A encima, agora coñécese como telomerasa e a súa función é reconstruir as puntas dos cromosomas e determinar a vida útil das células. 

3.GALARDÓNS

1. Premio Internacional da Fundación Gairdner (1998)
2. Membro da Sociedade Americana de Bioloxía Celular (1999)
3. Premio da Prata de Ouro da Academia de Logros (2000)
4. Membro da Academia Americana de Artes e Ciencias (2003) 
5. Membro da Academia Nacional de Ciencias (2003) 
6. Premio Richard Lounsbery (2003), Academia Nacional de Ciencias 
7. Membro da Sociedade Americana de Bioquímica e Bioloxía Molecular (2004)
8. Premio Albert Lasker á Investigación Médica Básica (2006) (compartido con Elizabeth Blackburn e Jack Szostak )
9. Premio Dickson en Medicina (2006)
10. Premio Wiley en Ciencias Biomédicas (2006) (compartido con Elizabeth Blackburn)
11. Premio Louisa Gross Horwitz da Universidade de Columbia (2007) (compartido con Elizabeth Blackburn e Joseph G. Gall )
12. Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina (2009) (compartido con Elizabeth Blackburn e Jack Szostak) " 
13. Paul Ehrlich e Ludwig Darmstaedter Prize (2009) (compartido con Elizabeth Blackburn)
14. Membro do Instituto de Medicina (2010) 

Eva Diéguez Vila

May-Britt Moser gañadora do premio novel de Fisioloxía ou Medicina

 May-Britt Moser naceu en Fosnavåg, Noruega. Despois de estudar psicoloxía na Universidade de Oslo, onde coñeceu ao seu futuro esposo e co-receptor Edvard Moser, recibiu o seu doutoramento en neurofisiología en 1995. Tras permanecer na Universidade de Edimburgo e University College de Londres, a parella trasladouse á Universidade de Noruega de Ciencia e Tecnoloxía en Trondheim. May-Britt Moser é profesor de neurociencia e director do Centro para a Computación Neural da universidade. May-Britt e Edvard Moser teñen dúas fillas.

Doutora en neurofisiología, Universidade de Oslo 1995.

May-Britt Moser está interesada na base neural da localización espacial e especificamente espacial e a cognición en xeral. O seu traballo, levado a cabo con Edvard Moser como un colaborador a longo prazo, inclúe o descubrimento de células de grella na cortiza entorrinal, así como varios tipos de células adicionais que representan o espazo no mesmo circuíto.

     O seu grupo está a comezar a desentrañar a organización funcional do circuíto grid-cell, así como a súa contribución á formación de memoria no hipocampo.

      May-Britt Moser foi cofundadora do Centro para a Bioloxía da Memoria, un Centro de Excelencia financiado polo Consello de Investigación de 2003 a 2012, e asumiu a dirección do Centro de Computación Neural , cunha duración desde 2013 a 2022.

David Pérez Rodríguez 4ºA

Margarita Salas (UNA CRACK)

MARGARITA SALAS

 É unha bioquímica española. Licenciada en Ciencias Químicas pola Universidade Complutense; traballou con  Severo Ochoa (que foi un científico español nacionalizado en EEUU.
o cal no 1959 foi galardoado co  Premio Nobel de Fisioloxía e Medicina.) co que traballou nos Estados Unidos despois de facelo con Alberto Sols en Madrid. Casada co tamén científico Eladio Viñuela e os dous  se encargaron de impulsar a investigación española no campo da bioquímica e da bioloxía molecular.

Na actualidade é profesora vinculada "ad honorem" que significa (actividade que se lleva a cabo sen recibir ningunha retribución económica)  no Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC),  desenvolve o seu traballo no Centro de Bioloxía Molecular Severo Ochoa de Madrid (CSIC-UAM). Tamén é académica da RAE dende o ano 2003, e censora da Xunta de Goberno dende 2008.

Entre as suás constribucións científicas máis importantes destaca a determinación da direccionalidad da lectura da información xenética a cal traballou durante a súa etapa no laboratorio de Severo Ochoa, e o descubrimento e caracterización do ADN polimerasa do fago Φ29,, que ten múltiples aplicacións biotecnolóxicas debido á súa altísima capacidade de amplificación do ADN. na actualidade a Universidade Autónoma de Madrid siguese traballando co virus bacteriófago Φ29.

PABLO COELLO

May-Britt Moser é o seu proxecto...

May-Britt Moser (nacido o 4 de xaneiro de 1963) é unha psicóloga noruega , neurocientífica e xefe do departamento do Centro de Computación Neural da Universidade Noruega de Ciencia e Tecnoloxía (NTNU). Ela eo seu entón marido, Edvard Moser , foron pioneiros na investigación sobre o mecanismo do cerebro para representar o espazo xunto co seu mentor John O'Keefe.

1-Recibe diversos premios:
1999: Premio a mozos científicos galardonados pola Royal Norwegian Society of Sciences and Letters
2005: 28º Premio W. Alden Spencer anual (Colexio de Médicos e Cirurxiáns da Universidade de Columbia)
2006: 14º premio Betty e David Koetser para a investigación cerebral (Universidade de Zürich)
2006: 10 ° premio "Liliane Bettencourt pour les Sciences du Vivant" 2006 (Fondation Bettencourt, París)
2008: 30º Gran Premio Nordic de Eric K. Fernström (Fundación Fernström, Universidade de Lund)
2011: Premio Louis-Jeantet de Medicina
2011: Premio Anders Jahre (con Edvard Moser)
2012: Perl-UNC Neuroscience Prize (con Edvard Moser)
2013: Louisa Gross Premio Horwitz (con Edvard Moser e John O'Keefe)
2014: Karl Spencer Lashley Award (con Edvard Moser)
2014: Körber European Science Prize
2014: Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina (con Edvard Moser e John O'Keefe)

2-May-Britt Moser obtivo un diploma de psicoloxía pola Universidade de Oslo en 1990. Posteriormente foi premiado co seu doutorado. en Neurofisioloxía da Universidade de Oslo en 1995, baixo a supervisión do profesor Per Andersen . Ela e Edvard Moser pasaron a realizar unha formación postdoctoral con Richard Morris no Centro de Neurociencias da Universidade de Edimburgo entre 1994 e 1996 e estiveron visitando estudantes postdoctorales no laboratorio de John O'Keefe no University College de Londres durante dous meses.



Álex Domínguez Fornos 4ºA ESO